Ochrona przeciwpożarowa

Zapobiegaj pożarom

Nie używaj uszkodzonych przewodów i urządzeń. Nie zasłaniaj otworów wentylacyjnych sprzętu i nie pozostawiaj materiałów palnych przy źródłach ciepła. Otwartego ognia używaj wyłącznie tam, gdzie dopuszczają to zasady zajęć. Dostęp do gaśnic, przycisków alarmowych i wyjść musi pozostać wolny.

Gdy zauważysz dym lub ogień

• Ostrzeż osoby w pobliżu i uruchom alarm zgodnie z instrukcją budynku, jeśli możesz to zrobić bezpiecznie.
• Powiadom służby pod numerem 112. Podaj miejsce, co się pali i czy ktoś pozostaje w zagrożeniu.
• Rozpocznij opuszczanie zagrożonej strefy. Nie czekaj na rozwój pożaru ani na zebranie rzeczy.

Ewakuacja krok po kroku

• Kieruj się oznakowaną, bezpieczną drogą do wyjścia. Wykonuj polecenia osób kierujących ewakuacją.
• Korzystaj ze schodów. Nie używaj zwykłej windy.
• Nie wracaj po telefon, torbę ani inne przedmioty. Zamykaj za sobą drzwi, jeśli nie opóźnia to ucieczki; nie zamykaj ich na klucz.
• Nie wchodź w zadymioną drogę. Jeśli wyjście jest odcięte, pozostań za zamkniętymi drzwiami w możliwie bezpiecznym miejscu i zgłoś pod 112 dokładne położenie.
• Po wyjściu idź do wyznaczonego miejsca zbiórki. Zgłoś prowadzącemu swoją obecność i informacje o osobach, które mogły zostać w środku.
• Nie wracaj do budynku bez zgody kierującego działaniami. Nie podejmuj samodzielnych poszukiwań wewnątrz.

Kiedy można użyć gaśnicy

Próbę gaszenia podejmuj tylko przy małym, początkowym pożarze, jeśli umiesz użyć właściwego sprzętu i masz bezpieczną drogę odwrotu. Nie ryzykuj wejścia w dym. Jeżeli ogień rośnie, gaśnica nie pomaga lub droga wyjścia staje się zagrożona, przerwij próbę i wycofaj się.

Dobierz sprzęt do pożaru

Odczytaj etykietę gaśnicy i stosuj instrukcję jej uruchomienia. Oznaczenia określają, do jakich materiałów nadaje się środek gaśniczy. Nie gaś wodą urządzeń pod napięciem ani palących się olejów i tłuszczów. Nie zakładaj, że każda gaśnica nadaje się do każdego pożaru.

Pomoc podczas ewakuacji

Jeśli ktoś potrzebuje wsparcia, powiadom osobę kierującą ewakuacją i postępuj według planu budynku. Zapytaj, jak możesz pomóc. Nie podejmuj improwizowanego przenoszenia, które naraża Was na upadek. Ratownikom przekaż dokładne miejsce osób oczekujących na pomoc.

Pożar i trójkąt spalania

Pożar to niekontrolowane spalanie stwarzające zagrożenie. Do rozwoju spalania potrzebne są paliwo, utleniacz — zwykle tlen z powietrza — i odpowiednia energia cieplna. Gaszenie może chłodzić, odcinać dostęp tlenu, usuwać paliwo albo hamować reakcję spalania. Dlatego zamknięcie drzwi ogranicza rozprzestrzenianie dymu i dopływ powietrza, a właściwy koc może odizolować mały płonący przedmiot. Nie otwieraj okien, by „wywietrzyć” pomieszczenie objęte pożarem.

Grupy pożarów A, B, C, D i F

• A — materiały stałe, zwykle pochodzenia organicznego, tworzące żar: drewno, papier, tkaniny.
• B — ciecze i materiały topiące się podczas palenia: benzyna, rozpuszczalniki, parafina.
• C — gazy: metan, propan, butan. Nie gaś płomienia ulatniającego się gazu bez możliwości bezpiecznego odcięcia dopływu; niekontrolowany wyciek grozi wybuchem.
• D — metale, np. magnez: wymagają specjalnych środków przeznaczonych do danego metalu.
• F — oleje i tłuszcze w urządzeniach kuchennych: używaj środka przeznaczonego do grupy F. Woda może gwałtownie rozrzucić palący się tłuszcz.
• Urządzenie pod napięciem nie tworzy osobnej współczesnej grupy pożaru. Sprawdź na gaśnicy dopuszczenie do napięcia i minimalną odległość; nie zgaduj na podstawie samego koloru butli.

Gaśnice: czym różnią się środki

• Proszkowa ABC służy do grup wskazanych na etykiecie. Proszek ogranicza widoczność, może podrażniać i zanieczyszcza wyposażenie. Gaśnica BC nie jest tym samym co ABC; metal wymaga specjalnego środka D.
• Śniegowa CO₂ nie pozostawia proszku i bywa stosowana przy sprzęcie elektrycznym, zgodnie z etykietą. Gaz i nieizolowana część wylotowa silnie się ochładzają, grożąc odmrożeniem. W małej przestrzeni CO₂ może wyprzeć tlen; nie kieruj go na człowieka.
• Pianowa lub wodna z dodatkami chłodzi i może tworzyć warstwę odcinającą paliwo od powietrza. Zastosowanie, w tym dopuszczenie do elektryczności, zależy od konkretnego urządzenia. Nie każda nadaje się do tłuszczu.
• Gaśnica do grupy F ma środek przeznaczony do gorących tłuszczów. Oznaczenia AF lub ABF informują o dodatkowych zastosowaniach. Etykieta konkretnej gaśnicy rozstrzyga dobór.
• Agregat gaśniczy ma większy zapas środka i zwykle podwozie; nie zakładaj, że obsługuje się go identycznie jak małą gaśnicę. Hydronetka wykorzystuje wodę, tłumica służy do określonych niewielkich pożarów powierzchniowych. Sprzętu używają osoby przygotowane do jego zastosowania.

Odczytaj etykietę i stan sprzętu

Znajdź grupy pożarów, instrukcję uruchomienia, ograniczenia elektryczne i oznaczenie środka. Sprawdź, czy nie widać uszkodzeń, braku zawleczki lub plomby; jeśli jest manometr, wskazówka powinna znajdować się w zakresie roboczym. CO₂ zwykle nie ma takiego wskaźnika. Kontrolka przeglądu informuje o obsłudze serwisowej, ale nie zastępuje oceny widocznego uszkodzenia. Usterkę zgłoś; nie próbuj naprawiać butli.

Użycie gaśnicy: sekwencja działania

• 1. Najpierw alarm i droga odwrotu. Próbę podejmuj tylko przy małym pożarze, właściwym sprzęcie i umiejętności jego użycia.
• 2. Przeczytaj krótką instrukcję. W typowej gaśnicy usuń zabezpieczenie, chwyć właściwy uchwyt węża lub prądownicy i skieruj wylot na podstawę płomieni. Modele z nabojem mogą wymagać dodatkowej czynności lub odczekania po przebiciu naboju.
• 3. Uruchom środek zgodnie z etykietą, zwykle przez naciśnięcie dźwigni. Zachowaj podaną odległość i pozycję pracy. Na otwartym terenie nie kieruj środka pod wiatr.
• 4. Obejmuj strumieniem palącą się powierzchnię. Nie rozrzucaj płonącej cieczy silnym strumieniem. Gdy ogień rośnie lub dym zagraża, natychmiast wycofaj się.
• 5. Po użyciu nie odwieszaj gaśnicy jako sprawnej. Przekaż informację o użyciu i potrzebie serwisu; możliwy jest ponowny zapłon. Nie wracaj do strefy bez zgody kierującego działaniami.

Woda i hydrant wewnętrzny

Woda chłodzi; strumień zwarty ma większy zasięg i siłę, a rozproszony rozdziela wodę na krople. Niewłaściwy strumień może rozrzucić paliwo i zwiększyć zagrożenie. Hydrant jest stałym punktem poboru wody z wężem i prądownicą, a nie gaśnicą. Nie używaj go do urządzeń pod napięciem, palącego się tłuszczu ani substancji reagujących z wodą. Przeszkolony użytkownik rozwija wąż, przygotowuje prądownicę i otwiera zawór według instrukcji; wąż płasko składany wymaga pełnego rozwinięcia. Nie uruchamiaj hydrantu próbnie podczas ewakuacji i nie blokuj dostępu do szafki.

Koc gaśniczy

Koc ogranicza dostęp powietrza do małego ognia. Jeśli sytuacja jest bezpieczna, wyjmij go za uchwyty, rozłóż i osłoń dłonie jego brzegiem. Zasłoń płonący przedmiot od swojej strony, bez rzucania i bez pochylania twarzy nad płomieniem. Pozostaw przykryty do ostygnięcia; zbyt wczesne odkrycie może spowodować ponowny zapłon. Nie przenoś płonącego naczynia. Rozwinięty pożar, dym lub brak drogi odwrotu oznaczają konieczność wycofania.

Gdy pali się odzież na człowieku

Nie biegnij: ruch podsyca płomień. Zatrzymaj się, połóż i przetaczaj, osłaniając twarz. Pomagając, powstrzymaj bieganie i wezwij pomoc; jeśli możesz zrobić to bezpiecznie, stłum płomienie odpowiednim kocem, chroniąc twarz i drogi oddechowe. Nie kieruj gaśnicy CO₂ na człowieka. Po ugaszeniu zadbaj o ocenę oddechu i pomoc medyczną; nie odrywaj przyklejonej odzieży. Osoba po kontakcie z dymem może potrzebować pilnej pomocy mimo braku widocznych oparzeń. Oparzoną skórę chłodź chłodną bieżącą wodą około 20 minut, bez lodu. Chroń resztę ciała przed wychłodzeniem. Chłodzenie nie może opóźniać wezwania pomocy ani RKO.

Czujki, ROP i komunikaty DSO

Czujki wykrywają oznaki pożaru i przekazują sygnał do systemu. ROP to ręczny ostrzegacz pożarowy: po zauważeniu pożaru użyj go zgodnie z instrukcją, jeśli jest dostępny bez narażenia. DSO, czyli dźwiękowy system ostrzegawczy, nadaje komunikaty o dalszym postępowaniu. Nie zasłaniaj czujek, nie uruchamiaj alarmu dla żartu i nie zakładaj, że każdy alarm jest ćwiczeniem. Sam alarm nie zwalnia z przekazania służbom informacji o zauważonym zagrożeniu.

Strefy pożarowe i dostęp do wyposażenia

Ściany i drzwi o wymaganej odporności dzielą budynek na strefy ograniczające rozprzestrzenianie pożaru. Przejście do sąsiedniej strefy może być elementem planu ewakuacji, zwłaszcza dla osób wymagających wsparcia. Nie wybieraj tego rozwiązania na podstawie domysłu: stosuj plan danego budynku i polecenia. Gaśnice, hydranty i ROP muszą być widoczne, oznakowane i dostępne; nie zastawiaj ich. Dobór liczby urządzeń i ich rozmieszczenia należy do zarządcy, a nie do uczestników zajęć.

Sprawdź swoją wiedzę

Rozwiąż krótkie sytuacje. Każde pytanie sprawdzasz osobno.